Thế hệ Gen Z Trung Quốc: Khi mong muốn ổn định vượt lên trên tinh thần khởi nghiệp
- Aug 6, 2025
- 4 min read
Thế hệ Gen Z của Trung Quốc có xu hướng tìm kiếm sự ổn định nghề nghiệp thay vì theo đuổi tinh thần khởi nghiệp. Sự dịch chuyển này không chỉ phản ánh thay đổi trong ưu tiên cá nhân, mà còn cho thấy sự biến động sâu sắc về tư duy, giá trị và chiến lược sống của một thế hệ lớn mạnh trong xã hội Trung Quốc đương đại.
Vào những năm 2010, khái niệm “đại chúng khởi nghiệp, đổi mới toàn dân” từng được xem là khẩu hiệu chủ đạo để thúc đẩy sự sáng tạo và phát triển doanh nghiệp trong xã hội Trung Quốc. Thế hệ trẻ khi đó được khuyến khích mạnh mẽ tham gia vào các hoạt động khởi nghiệp, đóng góp cho nền kinh tế số hóa đang bùng nổ.
Tuy nhiên, theo khảo sát của Forvis Mazars công bố vào tháng 7/2025, giá trị nghề nghiệp của thế hệ Gen Z, những người sinh từ năm 1995 đến 2009 đã thay đổi rõ rệt. Trong danh sách các nghề nghiệp lý tưởng, công việc tự do (freelancer) được 49% số người khảo sát lựa chọn, vượt qua cả “nhân viên khu vực công” (47%), “chuyên gia kỹ thuật” (39%) và “doanh nhân” (31%). Tỷ lệ lựa chọn nghề kinh doanh độc lập (entrepreneur), vốn là biểu tượng của tinh thần khởi nghiệp, đã rơi xuống mức thấp đáng kể.
Nhiều ý kiến cho rằng, một yếu tố then chốt cho sự đảo chiều trong tư duy nghề nghiệp ở Trung Quốc hiện nay là sự tác động của hậu COVID-19. Tăng trưởng chậm lại, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng cao, tiêu dùng nội địa suy giảm và áp lực giảm phát đã khiến môi trường kinh doanh trở nên rủi ro hơn bao giờ hết.
Theo SCMP, Crystal Pang, 23 tuổi, một sinh viên mới tốt nghiệp tại Thâm Quyến, thẳng thắn chia sẻ: “Khởi nghiệp kinh doanh khó khăn hơn nhiều đối với người bình thường. Nếu thất bại, bạn chẳng được gì, và thậm chí còn khó tìm được việc làm khác”. Kinh nghiệm thực tế từ gia đình cô, cha từng điều hành một doanh nghiệp nhỏ bị thiệt hại nặng do suy thoái kinh tế, càng củng cố cảm giác rằng khởi nghiệp không còn là con đường nên đi đối với số đông.
Đối lập với tâm lý này là hình ảnh tích cực về khởi nghiệp của giới trẻ tại các quốc gia phát triển khác. Theo một khảo sát năm 2024 của Talker Research, 69% Gen Z ở 12 quốc gia, bao gồm Mỹ, vẫn thể hiện tinh thần lạc quan về khởi nghiệp. Điều đó cho thấy, sự ổn định kinh tế, hỗ trợ tài chính và thị trường tiêu dùng năng động, đóng vai trò quyết định trong việc duy trì hay triệt tiêu tinh thần khởi nghiệp.
Mặc dù xu hướng tránh khởi nghiệp, giới trẻ Trung Quốc không hề từ bỏ hoài bão về một cuộc sống độc lập. Trên thực tế, theo báo cáo của Forvis Mazars, “tự do tài chính” là mục tiêu sống phổ biến nhất của thế hệ Gen Z nước này. Họ khao khát một cuộc sống linh hoạt, ít ràng buộc nhưng vẫn đảm bảo an toàn tài chính, một hình mẫu lý tưởng cho nhiều người chọn làm công việc tự do, công chức nhà nước hoặc chuyên gia kỹ thuật, thay vì mạo hiểm với thương trường.
Điều này phản ánh một sự thực dụng rõ nét trong tư duy của thế hệ trẻ hiện đại: khát vọng vẫn còn đó, nhưng các quyết định hành vi đã được điều chỉnh để phù hợp hơn với điều kiện thực tế và rủi ro của môi trường hiện tại.
Xu hướng này cũng đồng điệu với thái độ tiêu dùng ngày càng tiết chế và hướng nội của giới trẻ Trung Quốc. Họ không còn đặt nặng thương hiệu hay xuất xứ quốc tế, mà ưu tiên chất lượng và hiệu quả chi phí. Khoảng 40% ưa chuộng thương hiệu nội địa, trong khi chưa đến 10% ưu tiên sản phẩm ngoại nhập nổi tiếng. Đáng chú ý, thế hệ này thể hiện sự gắn bó mạnh mẽ với văn hóa dân tộc. Theo khảo sát, gần 80% Gen Z Trung Quốc bày tỏ niềm tự hào về văn hóa truyền thống và không muốn đất nước mình bị nhìn nhận tiêu cực.
Mặc dù có xu hướng ưu tiên sự ổn định và tiết chế trong lựa chọn nghề nghiệp, thế hệ Gen Z Trung Quốc không hề bi quan. Khoảng 85% người được khảo sát tin tưởng rằng cơ hội sẽ gia tăng nhờ tiến bộ công nghệ và cải thiện xã hội. Họ không từ bỏ tương lai, mà chỉ điều chỉnh chiến lược để thích nghi tốt hơn với hoàn cảnh hiện tại.
Tuy nhiên, theo SCMP, Lucas Lu, một sinh viên Trung Quốc đang học tại Malaysia nhận định, sự hài lòng hiện tại của giới trẻ có thể không bền vững. Khi họ bước vào độ tuổi lập nghiệp và đối mặt trực tiếp với áp lực thu nhập, bất ổn nghề nghiệp và chi phí sinh hoạt, những kỳ vọng thực tế hơn có thể nhường chỗ cho sự thất vọng nếu không có các cải cách hoặc hỗ trợ cần thiết từ chính phủ và xã hội.
Comments